18.01.18
ΑΡΧΙΚΗ arrow ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ arrow ΥΠΟΣΚΑΦΕΣ ΚΑΙ ΣΠΗΛΑΙΩΔΕΙΣ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ
 
ΥΠΟΣΚΑΦΕΣ ΚΑΙ ΣΠΗΛΑΙΩΔΕΙΣ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ
ΥΠΟΣΚΑΦΕΣ ΚΑΙ ΣΠΗΛΑΙΩΔΕΙΣ

map_skyros68.jpgΕΚΚΛΗΣΙΕΣ ΣΤΗ ΣΚΥΡΟ
Οι διωγμοί των Χριστιανών τα χρόνια της τουρκοκρατίας και μετέπειτα τάματα ή οι τιμές που απέδιδαν οι Σκυριανοί στους αναχωρητές ήταν οι κύριοι λόγοι που δημιούργησαν τις σπηλαιώδεις εκκλησίες, σε απομακρυσμένα και δυσκολοδιάβατα σημεία. Οι εκκλησίες αυτές είναι σπηλαιώδεις με μόνη εξαίρεση τον Άγιο Νικόλαο στα Πουριά , που είναι μεικτού τύπου.
Την καταγραφή αυτών των ταπεινών αλλά σημαντικών μνημείων έκανε ο
Θεόδωρος Σκούρας την δεκαετία του 1970 και ο σύλλογος των Σκυριανών προχώρησε στην έκδοση βιβλίου το 1979 με τίτλο «Υπόσκαφες και σπηλαιώδεις εκκλησίες στη Σκύρο» στη σειρά «Σκυριανή Βιβλιοθήκη».
Στην παρουσίαση των μνημείων εκτός από κείμενα και εικόνες του συγκεκριμένου βιβλίου χρησιμοποιήθηκαν και πληροφορίες από το βιβλίο «Σκύρος» της Νίκης Περδίκα.

ΑΓΙΟΣ ΑΡΤΕΜΙΟΣ ΣΤΟ ΚΟΧΥΛΑ

Ψηλά στα ξάνεμα δεντρά, π' άγρια πουλιά πετούνε
Και στα γκρεμνά τ' Αρτεμιού π' αγρίμια περπατούνε.
Στο ρημοκλήσι τ' άστεγο, στο μακρυνό Άγι-Αρτέμη
Στου βράχου τ' αγριολούλουδα, που δέρνουν οι ανέμοι...

garifalo_ag_artemiou.jpg
Γαρύφαλο τ' Αγι-Αρτεμιού,

απ' τ' άσπρα τα μεγάλα

Για σένα εκατάλαβα

της ξενιτιάς τη λαύρα.


...Τσοπάνι μ' όντας έρχεσαι απ' το βουνό δρωμένος
τσ΄από τον ήλιο κότσινες, σαν άτζελες γραμμένες
με τ' Αι Αρτέμη το νερό έσαι, μαρέ, λουσμένες
τσαι με τους δυόσμου το κλουνί έσαι μπαρμπανισμένες...


Ο Άγιος Αρτέμιος ο Αθλοφόρος γιορτάζεται τις 20 Οκτωβρίου και είναι ο προστάτης άγιος των κοπαδιών του νησιού της Σκύρου όπως και ο Άγιος Μάμμας. Το εκκλησάκι βρίσκεται στο όρος Κόχυλας, μέσα σε σπηλιά, σε απρόσιτο βραχότοπο, πάνω από την θάλασσα.
Μέσα από τον αιωνόβιο κισσό που σκεπάζει τον βράχο φυτρώνει το γαρύφαλλο «τ' Αι Αρτέμη». Σύμφωνα με την παράδοση αυτό το γαρύφαλλο δεν φυτρώνει πουθενά αλλού , όσες προσπάθειες κι αν έγιναν.
Μέσα στην σπηλιά υπάρχουν λίγοι σταλακτίτες και γίνεται σταγονορροή. Ο Ανέστης Φραγκούλης στους Σκυριανούς Αντίλαλους γράφει για την εκκλησία και την σπηλιά: «Η σκεπή αποτελείται από τον ίδιο βράχο ,είναι δε τόσο επιτυχημένη η φυσική αυτή σκεπή, ώστε νομίζεις πως την έχουν λαξεμένη, γιατί σχηματίζεται ένας ελαφρός θόλος». Συνεχίζοντας αναφέρεται στο κατανυκτικό κλίμα που δημιουργείται και αναφέρει: « Η σπηλιά γέμισε από τους μελωδικούς ήχους και ψαλμούς, που νομίζεις πως βρίσκεσαι σε πραγματικό σπίτι του ουρανού...και οι προσκυνητές που έχουνε μπει μέσα βρέχονται στα κεφάλια τους με τις αδιάκοπες σταλαγματιές που πέφτουν όλο τον χρόνο από την βραχώδη σκεπή τ' Αγι-Αρτέμη».ag_nikolaos6.jpg
Άγνωστη είναι η χρονολόγηση της δημιουργίας του ναού.

Η ΥΠΟΣΚΑΦΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ
ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΣΤΑ ΠΟΥΡΙΑ

Στα Β.Α. του χωριού λίγο μετά τα Γυρίσματα είναι το ακρωτήρι Πουριά. Η περιοχή ονομάστηκε έτσι από τον ασβεστικό ψαμμίτη, το πέτρωμα που οι κάτοικοι του νησιού χρησιμοποιούσαν για όλες τις οικοδομικές κατασκευές τους. Μπροστά από την θέση βρίσκονται τα Βρυκολακονήσια, τα οποία ήταν κάποτε ενωμένα με την ξηρά. Με το πέρασμα του χρόνου η διάβρωση των κυμάτων και τις καθιζήσεις , απλώθηκε η θάλασσα και έμειναν μόνο τα ψηλότερα σημεία με αποτέλεσμα να σχηματιστούν τα νησάκια.
Σε μια γωνιά ενός ψηλού βράχου από πουρί , σε μια φυσική κοιλότητα βρίσκεται το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου.

ΚΑΛΟΓΕΡΑΤΣΙ

Απρόσιτη με προσοχή κι ορθάνοιχτο το μάτι
Θα σκαρφαλώσεις στου στενού γκρεμνού το μονοπάτι.
Κρατάς και την ανάσα σου και σύντομο το βήμα
γιατί άγρια άβυσσος ανοίγει χάρου μνήμαkalogeratsi_.jpg
πιο κάτω το δαφνόφυτο και κρυσταλλένιο ρέμα
που σου παγώνει , όταν θωρείς απο ψηλά το γαίμα.


Ο Γ. Παπαεμμανουήλ στο ποίημα του «Η κόρη του Αχλαδώνα» περιγράφει πολύ γλαφυρά το επικίνδυνο μονοπάτι πάνω απο τον γκρεμνό που χρειάζεται να διαβείς για να φτάσεις στην εκκλησία του Αγίου Αντωνίου.

Σε υψόμετρο 260 μέτρων , Ν.Δ. του Χωριού μέσα σε σπηλιά βρίσκεται ο ναός του Αγίου Αντωνίου που οι Σκυριανοί ονομάζουν Καλογεράκι από κάποιον καλόγερο που ασκήτεψε εκεί. Η είσοδος της σπηλιάς έχει μεγάλο άνοιγμα 6 μέτρων και ύψος 8 μέτρων. Το μεγαλύτερο μήκος της είναι 5,50 μέτρα και το εκκλησάκι είναι φτιαγμένο στο ΒΑ. μέρος του χώρου της κολλημένο πάνω στους βράχους*.


*Υπόσκαφες και σπηλαιώδεις εκκλησίες στην Σκύρο, Θεόδωρου Σκούρα, Έκδοση Συλλόγου Σκυριανών, Αθήνα 1979, σελ.69.

Ο ΣΠΗΛΑΙΩΔΗΣ ΝΑΟΣ
ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ ΑΘΩΝΙΤΗ
agioa_auanasios.jpg

Μέσα στο βάθος της σπηλιάς και κάτω από τον βράχο
Το παρεκκλήσι στέκεται χιλιόχρονο μονάχο........


Τον χειμώνα του 958 κατά την διάρκεια της εκστρατείας του Νικηφόρου Φωκά να ανακαταλάβει την Κρήτη από τους Άραβες ,λόγω σφοδρής τρικυμίας, ο βυζαντινός στόλος αναγκάστηκε να καταφύγει στην Σκύρο για να προφυλαχθεί.
Μαζί με τον αυτοκράτορα ήταν και ο Όσιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης στον οποίο ο αυτοκράτορας υποσχέθηκε ότι αν νικήσει τους Σαρακηνούς θα του δωρίσει μέρος της Σκύρου για να κτίσει μοναστήρι. Ο Όσιος έμεινε στην Σκύρο, σε σπηλιά, ΒΑ του κάστρου. Αργότερα οι Σκυριανοί προς τιμήν του Αγίου έχτισαν μέσα στην σπηλιά ένα εκκλησάκι, άγνωστο όμως ποια εποχή.

Η σπηλιά

Το άνοιγμα της σπηλιάς είναι πολύ μεγάλο γύρω στα 8 μέτρα ενώ τόσο είναι και το ύψος της εισόδου. Το πιο μεγάλο ύψος της σπηλιάς πλάι στον νότιο τοίχο της εκκλησίας είναι 11μ. και το μεγαλύτερο πλάτος της από Βορά προς νότο είναι 7 μέτρα. Το ύψος της σπηλιάς συνεχώς χαμηλώνει και είναι 3,50 μ. πάνω από την είσοδο της εκκλησίας, φθάνει δε στο 0 στο πιο δυτικό σημείο της ,εκεί όπου το μεν έδαφος υψώνεται, γιατί είναι πλαγιαστός βράχος , η δε οροφή χαμηλώνει*.

Η εκκλησία

Μέσα στη σπηλιά στο Β.Α. τμήμα της είναι κτισμένο το εκκλησάκι, το οποίο ακουμπάει στον βόρειο τοίχο. Στο οικοδομικό υλικό που έχει χρησιμοποιηθεί περιλαμβάνονται και μεγάλες λοξευμένες πέτρες , από αυτές που υπάρχουν και στα υπολείματα του αρχαίου Ελληνιστικής εποχής τείχους της Σκύρου.
Στα πλάγια της Ωραίας Πύλης υπάρχουν δυο εικόνες από κάθε πλευρά, μεταβυζαντινής τέχνης. limpiani2.jpg

*Θεόδωρου Σκούρα, Υπόσκαφες και σπηλαιώδεις εκκλησίες στη Σκύρο, έκδοση του συλλόγου Σκυριανών, Αθήνα 1979,σελ.23.

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΛΥΜΠΙΑΝΗ
Ω Παναγιά μου Λουμπιανή, μικρό μου ΄κλισιδάτσι
Όπου σε θεμελιώνανε πά σε ψηλό παγάτσι.


Σε βράχο ύψους 295 μέτρων στο βουνό Όλυμπος βρίσκεται το εκκλησάκι της Παναγίας της Λυμπιανής ή Γενέσιο της Θεοτόκου. Από τα αρχαία μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη που είναι κτισμένη η εκκλησία και από αυτά που βρίσκονται διάσπαρτα γύρω στην περιοχή, πιθανολογείται ότι η εκκλησία είναι κτισμένη στη θέση αρχαίου ναού.

Είναι μια μικρή εκκλησία με ακανόνιστο σχήμα που έχει διαμορφωθεί με χτίσιμο του Β. και Α. τοίχου της, ενώ ο Ν. και ο Δ. είναι οι βράχοι της σπηλιάς.
Επειδή η εκκλησία είναι πάνω στον ΄Ολυμπο οι Σκυριανοί την ονόμασαν Παναγία Ολυμπιανή και Λυμπιανή. Σύμφωνα με την παράδοση πριν από 200 χρόνια η οικογένεια της Σκυριανής Χρυσάγαινας , βρήκε την εικόνα και διαμόρφωσε τον χώρο.spiliotisa

ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΣΠΗΛΙΩΤΙΣΣΑ
ΣΤΟ ΑΧΙΛΛΙ

Πάνω στον Κόχυλα ,σε ύψος 70 μέτρων Ν.Α. του όρμου Αχίλλι βρίσκεται μέσα σε σπηλιά ναός αφιερωμένος στο Γενέσιο της Θεοτόκου. Η εκκλησία είναι κτίσμα της οικογένειας Αυγερινιάνων πριν από το 1821.
Είναι η σπηλιά που ασφάλιζε την οικογένεια του ο Αυγερινάκης όταν πολεμούσε τους πειρατές. Μετέπειτα ήταν ο σημαιοφόρος του Διαβουνιώτη.
Το 1958 σε ανασκαφές που έκανε ο Σκυριανός αρχαιολόγος Δ. Θεοχάρης κάτω από το δάπεδο του ναού ανακάλυψε εργαλεία παλαιολιθικής περιόδου, πράγμα που σημαίνει ότι η σπηλιά είχε χρησιμοποιηθεί σαν κατοικία από τον προϊστορικό άνθρωπο.

 

 
< Προηγ.   Επόμ. >