ΜΝΗΜΕΙΑ
Α.—ΥΠΟΣΚΑΦΟΙ

Α.—ΥΠΟΣΚΑΦΟΙ

 1) Σπήλαιο-Ναός Α'.— Πολιτικά

Το χωριό.

 Τα Πολιτικά σε απόσταση 26 χιλ. από τη Χαλκίδα, είναι χωριό γνωστό από την αρχαιότητα και με άνθιση στους βυζαντινούς χρόνους. Είναι προικισμένο με μνημεία, όπως ο Ενετικός πύργος, μέσα στο χωριό, και το ερείπιο τής εκκλησιάς του Αγίου Ιωάννου, πού μπορούμε και σήμερα να δούμε μεγάλα κομμάτια από την τοιχοποιία του, καθώς και διάφορα γλυπτά αρχιτεκτονικά μέλη μαρμάρινα, πού βρίσκονται πεταμένα ανάμεσα στα ερείπια του. Λίγο βορινά το χωριού είναι το Μοναστήρι τής Παναγίας τής Περιβλέπτου με τις θαυμάσιες τοιχογραφίες και το μαρμάρινο γλυπτό και επιζωγραφισμένο τέμπλο, καθώς και το δάπεδο με το ψηφιδωτό βυζαντινό πενταόμφαλο. Μια τέχνη ξεχωριστή διακρίνει τα γλυπτά πού είναι πάνω στους τοίχους του Καθολικού τής Μονής, καθώς και τα μαρμάρινα γλυπτά θωράκια του τέμπλου. Για αυτά ο Αν. Ορλάνδος (1937) γράφει ότι έχουνε μεταφερθεί εκεί από το ερειπωμένο εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννου. Ή Σπηλιά. Ακριβώς έξω από τον περίβολο τής Μονής, δύο δρόμοι παράλληλοι, ο ένας εγκαταλειμμένος πια, οδηγούν προς το εκκλησάκι του Αγίου Παντελεήμονα, πού είναι χτισμένο μέσα στη μεγάλη ρεματιά, πού αρχίζει από την τοποθεσία Άγιος, στην αρχή τής Β. Εύβοιας και τελειώνει στα Πολιτικά. Όταν σταθούμε στο σημείο του δρόμου, πού χαμηλότερα είναι το εκκλησάκι του Αγίου Παντελεήμονα, μπορούμε να δούμε ψηλά, στην απέναντι απόκρημνη πλαγιά τής ρεματιάς, την είσοδο τής σπηλιάς του Μαρμαρά πού ερευνήσαμε και μελετήσαμε στις 22 Φεβρουαρίου 1976. Κατεβαίνοντας προς τη ρεματιά συναντάμε μονοπάτι, πού μας οδηγεί προς την Α. Αφού περάσουμε ένα τελείως απόκρημνο κομμάτι, οπού είναι μιά μικρή κοιλότητα, πρέπει να προσέξουμε για να μπορέσουμε να βρούμε, τα κολλητά στον κάθετο βράχο, λαξευμένα σκαλοπάτια, τα όποια είναι δέκα συνολικά και μας οδηγούνε στη μεγάλη λαξευμένη είσοδο τής σπηλιάς, πού είναι σε υψόμετρο 110 μ. Σπηλαιογένεση. Εξετάζοντας τη σπηλιά από άποψη σπηλαιογένεσης μπορούμε να εκφράσουμε μία απορία. .Ότι δεν υπάρχει κανένα στοιχείο προΰπαρξης νερού ή έστω σταγονορροής μέσα σ' αυτήν.

Διαβάστε περισσότερα...
 
Β' ΣΠΗΛΑΙΩΔΕΙΣ

Β' ΣΠΗΛΑΙΩΔΕΙΣ

 1) Σπήλαιο Άγιου Χριστοδούλου.—Λίμνη.

Η πόλη.

 Ή Λίμνη είναι μια από τις πιο γραφικές πόλεις Όχι μόνο στην Εύβοια αλλά και σ' όλη την Ελλάδα. Το αρχαίο Έλύμνιον με την παλιά ιστορία του διατηρεί και σήμερα, σαν Λίμνη, δείγματα τής ακμής του. Πάνω λόφο, τα Καστριά, οχυρώσεις αρχαίες πού χρησιμοποιηθήκανε και το Μεσαίωνα. Μέσα στη μικρή πολιτεία τα υπολείμματα τής βυζαντινής Βασιλικής με τα θαυμάσια ψηφιδωτά της, πού §να τμήμα τους μπορεί να δει κανείς και σήμερα στο μικρό εκκλησάκι τής Ζωοδόχου Πηγής. Πολύ κοντά δε στη Λίμνη και το βυζαντινό Μοναστήρι του Αγίου Νικολάου Γαλατάκι. Στις δύσκολες εποχές τής πατρίδας ή Λίμνη έχει προσφέρει ήρωες, σαν το πρωτοπαλίκαρο του 'Οδυσσέα Ανδρούτσου και πρώτο αρχηγό τής επαναστατημένης Εύβοιας, τον Αγγελή Γοβιό, όπως και τη νεώτερη ηρωίδα του Β' Παγκόσμιου Πόλεμου, Λέλα Καραγιάννη. Είναι αμφιθεατρικά χτισμένη σ' ένα μικρό κόλπο του Β. Ευβοϊκού, και ήτανε, μέχρι το 1977 πού κάηκαν, τριγυρισμένη από δασωμένους λόφους. Παραθέτω πιο κάτω σύντομο σημείωμα για τον "Άγιο Χριστόδουλο, γιατί απ’ αυτό φαίνεται και ή αιτία τής δημιουργίας αυτού του λατρευτικού χώρου. Ο Χριστόδουλος ο επονομαζόμενος Πάτμιος, γεννήθηκε στη Νίκαια τής Βιθυνίας στα μέσα του 11ου αιώνα ή λίγο αργότερα. "Έγινε από μικρός μοναχός και ίδρυσε Μοναστήρι με πολύ καλή βιβλιοθήκη στο όρος Λάτμον τής Καρίας, στη Μ. Ασία. Μετά ήτανε Ηγούμενος στη Μονή Πηλίου στην Κω. Κατά την εξιστόρηση του βίου του Αγίου Χριστοδούλου από τον Ιάκωβο Ραγκαβή, τον όποιο αντιγράφει ο Ν. Μπελλάρας (1940 σ. 193, 1969 σ. 207), αργότερα «το 1080 έξητήσατο παρά του Αύτοκράτορος Αλεξίου Κομνηνού, ν' άφιερωθώσιν εις το βυζαντινόν δημόσιον τα εν τη νήσω Κω 6π' αυτού προσκτηθέντα και να λάβη άντ' αυτών την νήσων Πάτμον ως δώ-ρσν άναφαίρετον». Ό Αυτοκράτορας έδωσε την Πάτμο με τον δρο, «να είναι ή νήσος άβατος εις βλαπτικά τής ψυχής πρόσωπα, γυναίκας και παίδας και ευνούχους, εν κοσμικω δε σχήματι να κατοικώσιν εις την νήσων οι μισθαρνούντες εις τους μοναχούς και ούτοι άνευ συζύγων και παίδων». Όταν στο τέλος σχεδόν του 11ου αιώνα οι Άραβες κάνανε την πρώτη καταστροφική επιδρομή τους στην Πάτμο, ο Χριστόδουλος κατάφυγε στην Εύβοια και ασκήτεψε μέσα σε σπηλιά, Όπου και πέθανε το 1111. Ο Ν. Μπελλάρας γράφει (1940 σ. 76, 1969 σ. 82): «Παρέρχεται ήδη ο ενδέκατος αιών και ευρισκόμεθα ήδη εν αρχή του δωδεκάτου αιώνος πιθανώς εν έτη 1102 ότε εις ερημίτης διάσημος και εύπαίδευτος καλόγηρος, εξ εκείνων οϊτινες φεύγωσιν την κοινωνίαν των κοσμικών ίνα αφιερωθώσιν εις το Θείον, Ο άγιος Χριστόδουλος, ο επί μακρόν εργάτης τής αρετής, φεύγων και ούτος τάς τρικυμίας των ανθρωπίνων παθών, αλλά και τάς δεινάς τότε ανά την Πάτμον και τα Δωδεκάνησα επιδρομάς των βαρβάρων και έπιδιώκων κατά το γήρας μιαν γαλήνην ήσυχαστοϋ και την κατά Θεόν πολιτείαν, φέρει τα βήματα εκ Πάτμου προς την Εύβοια και ασκητεύει εις το δυτικώς του ερημωμένου τότε Βυζαντινού Ελυμνίου, σπήλαιον όπου και ετελεύτησεν εν έτη 1111 μ.Χ. Δεν θα είναι έξω από την πραγματικότητα , αν αναφέρουμε ότι, ο Άγιος Χριστόδουλος είχε καταφύγει στη μικρή σπηλιά της Λίμνης κατά μίμηση του Ιωάννου του Θεολόγου, ο όποιος είχε μείνει σε σπηλιά τής Πάτμου δυο χρονιά, όπου και έγραψε την Αποκάλυψη και ή σπηλιά αυτή υπάρχει ακόμα και έχει μετατραπεί σε ναό. Καταδίωξη λοιπόν και επιθυμία ασκητισμού κάνανε τον "Αγιο Χριστόδουλο να καταφύγει στη σπηλιά.

Διαβάστε περισσότερα...
 
ΥΠΟΣΚΑΦΟΙ ΚΑΙ ΣΠΗΛΑΙΩΔΕΙΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΙ ΝΑΟΙ ΚΑΙ ΕΡΗΜΗ

ΥΠΟΣΚΑΦΟΙ ΚΑΙ ΣΠΗΛΑΙΩΔΕΙΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΙ ΝΑΟΙ ΚΑΙ ΕΡΗΜΗΤΗΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΒΟΙΑ

 Από το Θόδωρο Σκούρα*

Όταν το 1965 άρχισα το μεγάλο και μακροχρόνιο οδοιπορικό μου στην Εύβοια, είχα σκοπό να καταγράψω σε κινηματογραφικές ταινίες και σε φωτογραφίες όλα τα μνημεία τής Εύβοιας και τής Σκύρου. Να καταγράψω όλα τα πάνω στην Ευβοϊκή γη αριστουργήματα τής τεχνικής και τής τέχνης τα όποια, δυστυχώς, έχουνε πάθει, στο μεγαλύτερο ποσοστό τους, ανεπανόρθωτες καταστροφές, ενώ όσα μένουνε ακόμα όρθια ακολουθούνε με γρήγορο ρυθμό την τύχη των άλλων. Από τότε οι σπηλιές τραβούσανε την προσοχή μου, γιατί πάντα μου άρεσε ο σκοτεινός κόσμος τους και το μυστήριο πού κρύβει καθεμιά απ’ αυτές. Αυτό το είδος, των υπόγειων φυσικών μνημείων, μόνο οποίος το δει και ξέρει τον τρόπο δημιουργίας του, μπορεί να καταλάβει τη μεγάλη σημασία, πού έχει για τον άνθρωπο και την εξέλιξη του, αλλά και το τεράστιο ενδιαφέρον του για μια μεγάλη ομάδα επιστημών. Οι σπηλιές τής Εύβοιας αποτελούσανε πάντα το αντικείμενο, πού ήθελα να δω από κοντά, να ερευνήσω, να μάθω πολλά γι’ αυτό, να αποκαλύψω την πιο μακρινή ιστορία τής Εύβοιας, μέσα απ' αυτές τις πανέμορφες φυσικές κοιλότητες. Τότε όμως σκοπός μου ήτανε τα πάνω στην Ευβοϊκή γη τεχνητά μνημεία, τα όποια κλείνουνε στα ερείπια τους την αρχαία και νεώτερη ιστορία του νησιού μου. Χρειάστηκε να περάσει αρκετός καιρός, να φτάσω στο τέλος σχεδόν, έτσι νόμιζα, τής καταγραφής των επίγειων μνημείων για ν' αρχίσω και τις υπόγειες εξερευνήσεις μου στις περισσότερες από διακόσιες σπηλιές τής Ευβοίας., πού είναι δύσκολο να προσδιορίσεις την αρχή του, αλλά πού τα δείγματα του μας φέρνουν αρκετές δεκάδες χιλιάδες χρόνια πριν. Ως τώρα έχω καταγράψει στην Εύβοια 216 σπηλιές, μικρές και μεγάλες, χερσαίες και ενάλιες , βάραθρα και δολίνες. Είμαι όμως απόλυτα βέβαιος ότι, θα βρω κι* άλλες, γιατί ακόμα δεν έχω «καλύψει σπηλαιολογικώς» όλο το νησί.

Διαβάστε περισσότερα...
 
ΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ
 

 

ΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ

ΤΗΣ ΕΥΒΟΙΑΣ

Ν. ΑΛΕΞΙΟΥ

 

Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥΣ

΄Υστερα από το στοιχειώδη κατατοπισμό που μας παρουσίασε μια γενική εικόνα του ποσοτικού πλούτου των Εκκλησιαστικών Μνημείων του Νομού Ευβοίας, μπορούμε να προχωρήσουμε σε κάποιας μορφής αξιολόγησή τους. Για να νιώσουμε τη σημασία των άφωνων αυτών μαρτυριών του παρελθόντος αναγκαστικά θα υποστούμε μια ιστορική και ψυχική μεταφορά.

Διαβάστε περισσότερα...
 
ΠΑΝΑΓΙΑ ΧΙΛΙΑΔΟΥ

ΠΑΝΑΓΙΑ ΧΙΛΙΑΔΟΥ Διαβάστε περισσότερα...

Στα Β.Α. του χωριού Στρόπωνες, σε ένα φυσικό πλάτωμα του κατερχόμενου προς την θάλασσα βουνού, σώζεται σε καλή κατάσταση, το Καθολικό της διαλυμένης Ιεράς Μονής Κοιμήσεως της Θεοτόκου Χιλιαδούς. Ξεκινώντας κανείς από το χωριό Στρόπωνες, αφού περάσει από το μικρό χωριό Λάμαρη και τον χείμαρρο, ο οποίος είναι πιο κάτω, φθάνει εύκολα στον χώρο, όπου η διαλυμένη Μονή Χιλιαδού.

Διαβάστε περισσότερα...
 
<< Αρχική < Προηγ. 1 2 Επόμ. > Τελευταία >>

Αποτελέσματα 1 - 9 από 17